Валянціна Аляксандраўна Епанешнікава (у дзявоцтве Рогава), член падпольнай групы пры ваенным шпіталі ў Лідзе, начальнік санітарнай часці партызанскага атрада “Балтыец” Кіраўскай брыгады
Валянціна Рогава нарадзілася ў Пермі 18 студзеня 1913 г. у сям’і слесара галоўных паравозарамонтных майстэрняў Аляксандра Аляксандравіча Рогава. Скончыла 7 класаў (1929). Працавала вучаніцай на чыгуначным тэлеграфе станцыі Перм I, скончыла курсы тэлеграфістак (1930), працавала на апараце Морзэ.
У 1932 г. выйшла замуж, з’ехала ў Томск па месцы службы мужа. Скончыла курсы медсясцёр (1936), працавала ў гарадской бальніцы. Вайна застала ў Омску, працавала ў санітарнай часці вучылішча медсястрой.
На фронт пайшла добраахвотна. Прызначылі ў 463-й палявы вайсковы шпіталь 24 арміі намеснікам начальніка аптэкі. Фарміраваліся ў Омску. Пад Ельнай трапілі ў акружэнне. “Мяне з начальнікам аптэкі пакінулі на шашы ў аптэкарскай машыне, не было бензіну. З выпадковай групай спрабавалі прайсці да сваіх. 7 кастрычніка трапіла ў палон, дзе пазнаёмілася з масквічкамі Надзяй Манкоўскай і Лялей Іафан. Былі адпраўленыя ў лагер ваеннапалонных у Юхноў для дагляду параненых. Лячэнне зводзілася да перавязак і лыжкі марганцоўкі для знішчэння вошай, якіх была страшна вялікая колькасць. Ні вады, ні лазні, ні праса не было, старыя бінты мылі і імі карысталіся. У лагеры нас было 5 чалавек, лекар Варвара з Краснаярска і Марыя з Масквы, параненая ў нагу, яе мы змаглі адправіць у вёску. 31 снежня 1941 г. здзейснілі ўцёкі з лагера ўчатырох, 1 студзеня былі затрыманыя і дастаўленыя ў лагер, нас абшукалі і вывелі на суд ваеннапалонных. Па нямецкіх законах за ўцёкі нас павінны былі расстраляць, але палонныя расстрэл не зацвердзілі. Крычалі: “Адпусціць дадому, даць хлеба”. Нас адправілі этапам далей. Бялоўская армія падыходзіла да Юхнова, лагер пачалі бамбіць. Усіх, хто мог хадзіць адправілі, астатніх перастралялі. Прыйшлі ў Рослаў у лагер ваеннапалонных, там за суткі памірала да 100 чалавек. Кармілі баландай з гнілой гародніны або вотруб’ем два разы на дзень.
У лагеры лютаваў сыпны тыф, лячэнне – тая ж лыжка марганцоўкі. Перахварэла на тыф. У сакавіку 1942 г. у немцаў была вялікая колькасць параненых і нас адправілі санітаркамі ў нямецкі шпіталь. Я і Надзя Манкоўская патрапілі ў 4-ы шпіталь. У шпіталі пазнаёміліся з перакладчыкам Гургенам Марцірасавым. Абменьваліся навінамі аб нашых войсках, паступова арганізавалася група. Па даносу Надзю Манкоўскую ад нас павезлі. У Рослаўлі са шпіталя сышоў адзін хлопец, мы ўсё цягнулі жэрабя каго расстраляюць. Наша група паступова расла, я пасябравала з Зінай Дзянісавай, якая жыла з хаўсфельдфебелем, праз яго мелі выхад у горад для сувязі з насельніцтвам і абменам лістоўкамі і навінамі з фронту. Са шпіталем мы адыходзілі пад націскам нашых войскаў у шматлікія гарады, пазнаёміліся з электрыкам Мікалаем, танкістам з Омска, з ім мела некаторы час абмен і дастаўку ўлётак аб ваенных падзеях. Нас перакінулі ў Арол, дзе таксама была звязана з Мікалаем, які быў звязаны з падпольнай групай. Рыхтавалі пабег, але нечакана нас адправілі ў Горкі. У Горках з Зінай Дзянісавай пазнаёміліся з падпольшчыкам Кудаш, рыхтавалі зыход у лес. З Горак нас адправілі ў г. Ліда, Кудаш даў адрас да падпольшчыка Анацка, ён працаваў у дэпо, меў жонку і 2 дачок, адна працавала, другая вучылася. Анацка пазнаёміў з падпольнай групай. Даставалі перавязачны матэрыял і медыкаменты. На сувязь першым пайшоў Шаўцоў Сямён Анісімавіч, мне было даручана збіраць і перадаваць матэрыял і медыкаменты, збіралі матэрыял Клава Камарова, Таня Ельчэнінава, Зіна Дзянісава і яшчэ 3 жанчыны. За адзін бінт або таблетку – расстрэл, а мы перадавалі рэчавымі мяшкамі.
7 снежня 1943 г па загадзе партызанскага камандавання сышлі арганізавана – 51 чалавек. Адвесці жанчын да месца збору (лазня) даручана было мне. Узялі жанчын, якія не былі ў сувязі з немцамі, выключэнне мела Зіна Дзянісава, якая актыўна працавала. Па прыбыцці ў партызанскае злучэнне нас размеркавалі па атрадах, я патрапіла ў атрад «Балтыец», была прызначаная начальнікам санітарнай часткі”.
