/ Навіны / Музейна-асветніцкі праект «Гэта што за экспанат? Мікрагісторыя музейнага прадмета»

Музейна-асветніцкі праект «Гэта што за экспанат? Мікрагісторыя музейнага прадмета»

1 сакавіка ў Лідскім музеі пачаў працу праект пад назвай «Гэта што за экспанат», асноўная мэта якога – знаёмства наведвальнікаў, а таксама тых, хто сочыць за дзейнасцю музея ў віртуальнай прасторы, з цікавымі і незвычайнымі прадметамі з фондаў музея.

Часта музейныя прадметы прысутнічаюць у экспазіцыях ў такой колькасці, што наведвальніку бывае складана засяродзіць увагу на адным канкрэтным прадмеце, разгледзець яго больш дэталёва, даведацца яго гісторыю.

Вырашыць гэтую праблему можа выстава аднаго прадмета.

У асноўным фондзе Лідскага музея больш за 44 тысячы прадметаў. Не ўсе яны могуць упісацца ў тэматыку і канцэпцыю пэўнай экспазіцыі, але многія з іх прадстаўляюць сабой досыць цікавыя гістарычныя рэдкасці і каштоўнасці. Менавіта з такімі прадметамі мы хочам пазнаёміць нашых наведвальнікаў.

Вядома, не кожная рэч можа стаць «персаналіяй» такой экспазіцыі: перш за ўсё, гэта павінен быць прадмет цікавы, з «біяграфіяй», гісторыяй. Аднак і звычайныя на першы погляд прадметы побыту, якія сталі характэрнымі знакамі свайго часу, могуць валодаць насычанай семантыкай.

Праект праводзіцца на дзвюх пляцоўках: рэальнай і віртуальнай.

Падпісчыкам ў сацыяльных сетках мы паказваем фатаграфію экспаната і просім адгадаць, што гэта за прадмет, яго назву і прызначэнне. Тым, хто дасць адказ раней за ўсіх, мы падорым запрашальныя білеты ў музей.

Дадзены прадмет будзе экспанавацца на працягу месяца. Этыкетка з назвай і апісаннем прадмета будзе перавернутая, каб рэальныя наведвальнікі таксама змаглі паўдзельнічаць у праекце і паспрабаваць разгадаць таямніцу экспаната.

Праз месяц адбудзецца змена экспазіцыі. Плануецца, што праект будзе доўжыцца год, такім чынам мы прадставім 12 цікавых, незвычайных і рэдкіх прадметаў з фондаў Лідскага гісторыка-мастацкага музея.

Экспонаты

Экспанат №1

Сіфон з меднага сплаву для захоўвання напояў. Выкарыстоўваўся на піўзаводзе Марка і Сямёна Пупко ў 30-я гг. ХХ стагоддзя. Прадмет быў перададзены музею Арэхва Аляксандрам Нікадзімавічам.
Першы піўны завод у Лідзе быў пабудаваны Э. А. Ландо і Д. Ю. Камянецкім ў 1863 годзе, а знік у 1870-х гадах.
У 1874 г. Я. Л. Папірмейстар заснаваў другі піўны завод. У 1944 годзе ён быў быў перабудаваны ў камбінат харчовых канцэнтратаў.
У 1876 г. Носель Зелікавіч Пупко адкрыў трэці завод, які з часам ператварыўся ў ААТ «Лідскае піва».
Дазвол на будаўніцтва піўнога завода на ўласным участку плошчай 1950 квадратных сажаняў (0,885 га) па вуліцы Віленскай Н. З. Пупко атрымаў 29 сакавіка 1873 года.
Першая партыя піва была звараная ў 1876 годзе. Дата гэтая выкладзеная цагляным мурам на завадской трубе і зафіксавана на фірмовых этыкетках.
16 красавіка 1930 года ўнукі Носеля Пупко, Сямён і Марк ўступілі ў валоданне прадпрыемствам у роўных долях і з правам кожнага ставіць подпіс пад афіцыйнымі дакументамі. Завод стаў называцца «М. і С. Пупко, піўзавод, саладоўня і вытворчасць газаваных водаў у Лідзе».

Экспанат №2

Асколак Сіхатэ-Алінскім метэарыта. Вага 2795 г. Быў перададзены ў музей з Лідскага планетарыя ў 1999 г.
12 лютага 1947 г. на Далёкім Усходзе СССР, у раёне Сіхатэ-Алінь адбылося падзенне на Зямлю метэарыта, які ўвайшоў у дзясятку найбуйнейшых метэарытаў свету. Яго ўдалося дасканала даследаваць дзякуючы вялікай колькасці матэрыялу. Грубая структура паказвае на тое, што нябеснае цела сфармавалася пры разкрышталізацыі вадкага расплаву жалеза, нікеля і кобальту пры поўнай адсутнасці кіслароду. Улічваючы памеры метэарыта, гэты працэс павінен быў заняць каля мільёна гадоў.
На сённяшні дзень усе найбуйнейшыя тэматычныя музеі свету маюць ўзоры Сіхатэ-Алінскім метэарыта.

Экспанат №3

Палатно працоўнай часткі матыкі. Знойдзена падчас торфараспрацовак ў Лідскім раёне.
Мае ў плане трапецападобную форму, у профіль – дугападобную. Ёсць адтуліна для драўлянай дзяржальні. Выканана з косткі жывёлы. Магчыма, з плоскай пласціны рога лася.
Матыка – ручная сельскагаспадарчая прылада для рыхлення зямлі, прыйшла на змену палцы-капалцы. Першую матыку вырабілі з драўлянай палкі, прывязаўшы да яе востры камень. Таксама матыку выраблялі з дрэва, касцей і рагоў розных хатніх і дзікіх жывёл. Касцяныя матыкі археолагі знаходзілі нават у самых старажытных паселішчах, якія адносяцца да верхняга палеаліту.

Экспанат №4

Фрагмент срэбнага наканечніка ножнаў скандынаўскага мяча. Быў знойдзены археолагам Квяткоўскі А. В. падчас раскопак у Лідзе ў 1991 годзе. Можа адносіцца да IX стагоддзя. Арнамент у захаванай часцы наканечніка выкананы, як мяркуецца, у стылі Еллінг або Баррэ.
Нягледзячы на ​​тое, што мячы з'яўляюцца распаўсюджанай знаходкай падчас археалагічных даследаванняў скандынаўскіх захаванняў, асноўнай (рабочай) зброяй скандынаўскіх воінаў былі дзіда і сякера – разбуральныя, лёгкія і танныя. Меч жа быў дарагой зброяй. Срэбнае наверша ножнаў паказвае на шляхетнае паходжанне ўладальніка.

Экспанат №5

8 чэрвеня адзначаем дзень нараджэння пыласоса! 152 гады таму, 8 чэрвеня 1869 г. амерыканец Айвз Макгаффні запатэнтаваў першы ў свеце пыласос – прыладу, якая называлася «Віхор».
Прадмет №5 з праекта «Гэта што за экспанат» мае падобнае назву «Ветрык».
Пыласос-шчотка быў выраблены ў Ленінградзе ў канцы 50-х – пачатку 60-х. У такім пыласосе рухавік і помпа размяшчаюцца ўнутры шчоткі. Помпа праганяе паветра з часціцамі пылу ў мяшок, замацаваны пад шчоткай. Перавагаю такога пыласоса з’яўляецца невялікае спажыванне энергіі за кошт размяшчэння помпы максімальна блізка да шчоткі, а таксама яго невялікі памер. Магутнасць шчоткі ўсяго 100 вт. Такі пыласос мог выкарыстоўвацца для чысткі дываноў, адзення і салона аўтамабіля.